Ερώτηση προς την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, σχετικά με την ανάδειξη και αξιοποίηση του Σπηλαίου Σαρακηνού στο Ακραίφνιο κατέθεσε η βουλευτής Βοιωτίας Γιώτα Πούλου, την οποία συνυπογράφουν οι βουλευτές – μέλη του κόμματος «ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ – ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ».
Σύμφωνα με την κ. Πούλου:
“Το Σπήλαιο Σαρακηνού στο Ακραίφνιο Βοιωτίας αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους προϊστορικούς χώρους της χώρας, με αδιάλειπτη ανθρώπινη παρουσία από την Ανώτερη Παλαιολιθική έως την Εποχή του Χαλκού. Η μεγάλη του έκταση, η αδιατάρακτη στρωματογραφία και τα μοναδικά ευρήματα – όπως εκατοντάδες ανθρωπόμορφα ειδώλια της Νεότερης Νεολιθικής – το καθιστούν εξαιρετικής επιστημονικής αξίας.
Παρά τη σπουδαιότητά του, το σπήλαιο παραμένει ανενεργό: δεν λειτουργεί ως επισκέψιμος χώρος, δεν διαθέτει υποδομές πρόσβασης και ανάδειξης, ενώ ο εξωτερικός χώρος εμφανίζει εικόνα εγκατάλειψης. Δεν εντάσσεται σε κανέναν ενιαίο σχεδιασμό, παρότι η περιοχή διαθέτει πλούσιο αρχαιολογικό απόθεμα – την Ακρόπολη Ακραιφίας, το Ιερό του Απόλλωνος Πτώου και άλλα.”
Για αυτούς τους λόγους, η βουλευτής κατέθεσε την ερώτηση προς την Υπουργό ζητώντας απαντήσεις για το εάν υπάρχει μελέτη ανάδειξης και χρηματοδότηση, εάν προβλέπεται οργάνωση ως επισκέψιμου χώρου και εάν, επιτέλους, υπάρχει σχέδιο για ενιαίο δίκτυο αρχαιολογικών χώρων στην Κωπαΐδα;
Επισημαίνει ότι “η ανάδειξη του Σπηλαίου Σαρακηνού μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην πολιτιστική και τουριστική ανάπτυξη της περιοχής. Απαιτείται άμεσος και ολοκληρωμένος σχεδιασμός!”
Το Σπήλαιο Σαρακηνού, συνιστά έναν από τα σημαντικότερα προϊστορικά σπήλαια της χώρας, με
αδιάλειπτη ανθρώπινη παρουσία από την Ανώτερη Παλαιολιθική περίοδο έως και την Εποχή του Χαλκού.
Η γεωγραφική του θέση, σε υψόμετρο περίπου 100 μ. πάνω από την πεδιάδα της Κωπαΐδας, το κατέστησε προφυλαγμένο και ανεπηρέαστο από τις διακυμάνσεις της αρχαίας λίμνης και ως εκ τούτου ιδανικό τόπο εγκατάστασης και συνεχούς χρήσης για χιλιετίες. Η έκτασή του (περίπου 3.000 τ.μ.), η ευρύχωρη είσοδος και οι ευνοϊκές συνθήκες το καθιστούν μοναδικό παράδειγμα πολυλειτουργικού προϊστορικού χώρου.
Ιδιαίτερης σημασίας είναι η διατήρηση αδιατάρακτης στρωματογραφίας, με συνεχή διαδοχή φάσεων χωρίς κενά, στοιχείο εξαιρετικά σπάνιο για σπήλαιο στον ελλαδικό χώρο και καθοριστικό για τη μελέτη της μετάβασης μεταξύ των προϊστορικών περιόδων.
Τα αρχαιολογικά ευρήματα τεκμηριώνουν ένα ευρύ φάσμα ανθρώπινων δραστηριοτήτων, όπως κατοίκηση, παραγωγή, αποθήκευση, ταφικές πρακτικές και τελετουργίες.
Ξεχωρίζει η εύρεση εκατοντάδων ανθρωπόμορφων ειδωλίων της Νεότερης Νεολιθικής περιόδου (5η–4η χιλιετία π.Χ.), με λεπτομερή απόδοση χαρακτηριστικών, κόμμωσης, ενδυμασίας, κοσμημάτων, που συνιστούν
ενδεχομένως μοναδικό σύνολο στον ελληνικό χώρο. Επιπλέον, έχουν εντοπιστεί μεγάλων διαστάσεων ειδώλια (έως 60 εκ.) και τύποι χωρίς γνωστά παράλληλα, γεγονός που υποδηλώνει ιδιαίτερες κοινωνικές και συμβολικές πρακτικές.
Η αξία του χώρου επιβεβαιώνεται και από την έκθεση επιλεγμένων ευρημάτων στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θηβών.
Παρά τη σπουδαιότητα αυτή, το Σπήλαιο Σαρακηνού:
• δεν αποτελεί οργανωμένος επισκέψιμος αρχαιολογικός χώρος
• δεν διαθέτει βασικές υποδομές ασφαλούς πρόσβασης και ανάδειξης
• δεν υπάρχει μέριμνα για τη συντήρηση του εξωτερικού χώρου, γεγονός που εντείνει την εικόνα εγκατάλειψης
• παραμένει ουσιαστικά ανενεργό και μη αξιοποιημένο
• δεν εντάσσεται σε εμφανή αναπτυξιακό ή πολιτιστικό σχεδιασμό
Περαιτέρω, το σπήλαιο εντάσσεται σε μια ευρύτερη περιοχή εξαιρετικού αρχαιολογικού και ιστορικού αποθέματος. Στην ίδια γεωγραφική ενότητα περιλαμβάνονται σημαντικοί αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία, όπως η Ακρόπολη Ακραιφίας, το Ιερό του Απόλλωνος Πτώου, το Ιερό του Ήρωος Πτώου, καθώς και
μεταγενέστερα μνημεία, όπως ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου.
Παρά τη σημασία τους, τα μνημεία αυτά παραμένουν αποσπασματικά αναδειγμένα και δεν εντάσσονται σε έναν ενιαίο στρατηγικό σχεδιασμό πολιτιστικής διαχείρισης και προβολής, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τις δυνατότητες ολοκληρωμένης πολιτιστικής και τουριστικής ανάπτυξης της περιοχής.
Οι βουλευτές ρωτούν την Υπουργό Πολιτισμού:
1. Υφίσταται εγκεκριμένη ή υπό εκπόνηση μελέτη για την προστασία, ανάδειξη και αξιοποίηση του Σπηλαίου Σαρακηνού;
2. Υπάρχει σχεδιασμός για την οργάνωση του χώρου ως επισκέψιμου αρχαιολογικού σημείου με ελεγχόμενη πρόσβαση;
3. Έχει προβλεφθεί η ένταξη του έργου σε χρηματοδοτικά προγράμματα (εθνικά ή ευρωπαϊκά);
4. Ποιο είναι το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ενεργειών για την ανάδειξη και λειτουργική αξιοποίηση του χώρου;
5. Ποιες άμεσες ενέργειες προτίθεται να αναλάβει το Υπουργείο για τη βασική συντήρηση, τον καθαρισμό του εξωτερικού χώρου και τη διασφάλιση ασφαλούς πρόσβασης στο σπήλαιο;
6. Υπάρχει πρόβλεψη ή σχεδιασμός για τη δημιουργία ενός οργανωμένου ενιαίου δικτύου αρχαιολογικών και ιστορικών χώρων στην ευρύτερη περιοχή της Κωπαΐδας και του Ακραιφνίου, στο οποίο θα εντάσσονται το
Σπήλαιο Σαρακηνού και γειτονικά μνημεία, όπως η Ακρόπολη Ακραιφίας, το Ιερό του Απόλλωνος Πτώου και το Ιερό του Ήρωος Πτώου, με στόχο την ολοκληρωμένη πολιτιστική προβολή και την ενίσχυση της βιώσιμης
τουριστικής ανάπτυξης της περιοχής;
